Ergens onder de as en puimsteen van Pompeï sluimerde een kamer die zelfs de rijkste Romein jaloers zou maken. Niet omwille van haar afmetingen – slechts negen vierkante meter – maar omwille van haar kleur: een diep, hemels blauw dat een vermogen kostte.
In de zomer van 2024 groeven archeologen in het hart van Pompeï een opmerkelijk vertrek bloot. De Blauwe Kamer, zoals het sindsdien heet, maakt deel uit van een luxueuze stadsvilla in Regio IX. Het huis telde een thermaal bad, een centrale binnenplaats en een eetzaal waar twintig tot dertig gasten konden aanschuiven. Toch was het deze onooglijke ruimte, een zogenaamd sacrarium, een huiselijke schrijn voor religieuze rituelen, die wetenschappers de adem benam.
Egyptisch blauw: het eerste synthetische pigment ter wereld
Egyptisch blauw, bij de Romeinen bekend als caeruleum, is het oudste synthetische pigment dat de mensheid kent. Geen kleur was bij de Pompeïaanse elite begeerlijker en kostbaarder. De kleur ontstond door een mengsel van zand, kalk, koper, kwarts en een alkalisch bindmiddel te verhitten. Het resultaat: een opvallende kleur die exclusief, technisch complex en duur was. Puteoli, een handelshaven op twintig mijl van Pompeï, was in de 1ste eeuw na Chr. het voornaamste productiecentrum van dit pigment in het hele Romeinse Rijk.
Blauw als statussymbool en religieuze taal
De kost voor deze kamer was hoog, erg hoog. Aan de hand van prijzen die Plinius de Oudere optekende, zou de verf voor deze kleine kamer het equivalent van 50 tot 90 procent van een legionairs jaarloon gekost hebben. Of anders uitgedrukt: meer dan duizend broden. En dat zonder de arbeidskosten. Status etaleren in de Oudheid had een zeer tastbaar prijskaartje.
Muurschilderingen waren bij de Pompeïaanse elite een groter statussymbool dan mozaïeken, en geen kleur was meer begeerd dan Egyptisch blauw. De wanden van de Blauwe Kamer zijn niet enkel blauw: vrouwelijke figuren die de vier seizoenen verbeelden sieren de muren. Dat men voor zo'n intiem, religieus vertrek de duurste kleur reserveerde, zegt alles over de betekenis die kleur in de Romeinse wereld droeg.
Reis terug in de tijd
Binnen in de kamer bevonden zich 15 kruiken, olielampen en drie decoratieve dozen, naast bouwmaterialen. Onderzoekers geloven daarom dat deze kamer werd gerenoveerd vóór de vulkaanuitbarsting. Het zoveelste bewijs dat de eigenaars hun leven voortzetten tot de allerlaatste dag, onwetend van de naderende catastrofe.
Daarover kom je meer te weten op de expo The Last Days of Pompeii: The Immersive Exhibition. In de Metaverse Room wandel je door de Villa der Mysteriën. Binnenin bevindt zich een banketzaal met een enorm fresco dat scènes uit het leven van de Griekse god Dionysus uitbeeldt. Die fresco's zijn in dat beroemde 'Pompeiaans Rood'. Maar experts zeggen dat deze kleur niet origineel is. Oorspronkelijk was het geel. De gassen die uit de Vesuvius lekten, reageerden met het gele pigment en veranderden het in rood. Dus dat iconische Pompeiaans Rood is eigenlijk een geschenk van de vulkaan.
Terwijl wetenschappers de geheimen van Pompeii verder ontdekken en ontcijferen, nodigt deze immersieve ervaring nog tot en met 17 mei iedereen uit om de energie, de cultuur en het tragische lot van Pompeï van dichtbij te voelen. Het verleden was nooit zo nabij.